Stockholm International Peace Research Institute tarafından yayımlanan yeni rapora göre Avrupa, son yıllarda savunma harcamalarını hızla artırarak küresel silah ithalatında ilk sıraya yükseldi. Son beş yılda silah alımlarını yüzde 210 artıran Avrupa, küresel savunma pazarında yaklaşık yüzde 33 paya ulaştı.
Rapora göre bu oran, 1960’lı yıllardan bu yana Avrupa’nın küresel silah ithalatında ulaştığı en yüksek seviyelerden biri olarak kayda geçti.
Savunma harcamalarında hızlı artış
Raporda özellikle Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını hızlandırdığı vurgulandı.
2021–2025 döneminde Avrupa’nın küresel silah ithalatındaki payı:
- %12’den %33’e yükseldi
Aynı dönemde küresel sıralama şu şekilde oluştu:
- Avrupa: %33
- Asya ve Okyanusya: %31
- Orta Doğu: %26
Bu artış, Avrupa’nın toplam silah ithalatının önceki beş yıllık döneme göre yaklaşık yüzde 210 büyümesi anlamına geliyor.
Avrupa’nın ABD’ye bağımlılığı sürüyor
Raporda Avrupa ülkelerinin savunma alanında özellikle yüksek teknoloji gerektiren sistemlerde hâlâ büyük ölçüde ABD’ye bağımlı olduğu belirtildi.
2021–2025 döneminde ABD’nin toplam silah ihracatının %38’i Avrupa ülkelerine yapıldı.
Avrupa ülkeleri özellikle şu alanlarda ABD sistemlerini tercih etmeye devam etti:
- Savaş uçakları
- Uzun menzilli hava savunma sistemleri
- Yüksek teknoloji askeri platformlar
Örneğin Romanya ve Polonya, stratejik ortaklıklarını güçlendirmek için ABD sistemlerine yönelirken, Almanya mevcut Patriot altyapısıyla uyum sağlamak amacıyla benzer tercihler yaptı.
Rapora göre Avrupa’daki 29 NATO ülkesinin silah ithalatı %143 arttı ve bu alımların %58’i ABD’den gerçekleştirildi.
Küresel silah ihracatı da arttı
SIPRI analizine göre küresel silah transferleri de son yıllarda önemli ölçüde yükseldi.
2021–2025 döneminde küresel silah ihracatı:
- Önceki beş yıllık döneme göre %9,2 arttı
Amerika Birleşik Devletleri küresel silah ticaretindeki liderliğini sürdürerek 99 ülkeye ihracat yaptı ve toplam sevkiyatların %42’sini gerçekleştirdi.
Küresel silah ihracatında sıralama şu şekilde oluştu:
- ABD
- Fransa
- Rusya
- Almanya
Rapora göre Rusya’nın silah ihracatı %64 azalırken, Fransa’nın ihracatı %21 arttı.
Asya’da ithalat geriledi
Asya ve Okyanusya bölgesinde silah ithalatı %20 azaldı. Özellikle Çin’in silah ithalatında %72’lik düşüş yaşandı. Bu gerilemenin temel nedeni Çin’in yerli savunma sanayisini güçlendirmesi olarak gösterildi.
Orta Doğu ülkelerinde ise silah ithalatının yarısından fazlası ABD tarafından karşılandı.
En büyük silah ithalatçısı Ukrayna
Rapora göre dünyada en fazla silah ithal eden ülkeler sıralamasında:
- Ukrayna
- Hindistan
- Suudi Arabistan
- Katar
- Pakistan
yer aldı.
Avrupa’daki artış küresel piyasayı etkiledi
SIPRI Silah Transferleri Programı Direktörü Mathew George, Avrupa’ya yönelik silah akışındaki hızlı artışın küresel savunma pazarını doğrudan etkilediğini belirtti.
George’a göre özellikle 2022’den sonra Ukrayna’ya yapılan silah teslimatları ve Avrupa ülkelerinin Rusya’dan algıladığı güvenlik tehdidi, savunma yatırımlarını hızlandırdı.
ABD küresel silah pazarındaki gücünü artırıyor
SIPRI kıdemli araştırmacısı Pieter Wezeman, ABD’nin küresel silah ticaretindeki konumunu daha da güçlendirdiğini söyledi.
Wezeman’a göre birçok ülke için ABD silahları:
- Gelişmiş teknolojik kapasite
- Washington ile güçlü siyasi ilişkiler
anlamına geliyor.
ABD yönetimi de silah ihracatını hem dış politika aracı hem de savunma sanayisini güçlendiren bir ekonomik unsur olarak değerlendiriyor.
