Danimarka’da hükümetin açıkladığı gıda çeki (fødevarecheck) uygulaması, kamuoyunda geniş yankı uyandırırken yoğun eleştirileri de beraberinde getirdi. Hükümetin, artan gıda fiyatları karşısında dar gelirli kesimleri desteklemek amacıyla hayata geçirdiği uygulama kapsamında, iki milyondan fazla Danimarkalıya mayıs veya haziran aylarında vergiden muaf, tek seferlik ve en fazla 5 bin Danimarka kronu ödeme yapılması planlanıyor.
Maliye Bakanı Nicolai Wammen, söz konusu yardımın “paranın en çok ihtiyaç duyulan yere ulaştığını” savunurken, eleştirmenler ise desteğin hem çok sınırlı hem de kalıcı sorunlara çözüm üretmediği görüşünde.
Öğrenciler ve muhalefet memnun değil
Gıda çeki; emekliler, çocuklu aileler, sosyal yardım alanlar ve öğrencileri kapsıyor. Ancak Danske Studerendes Fællesråd, özellikle 220 bin şehir dışında yaşayan öğrencinin yalnızca 1.000 kron alacak olmasına tepki gösteriyor. Kurumun başkanı Christoffer Rosenkvist, bu miktarın “yaraya sürülmüş geçici bir pansuman” olduğunu belirterek, öğrencilerin ekonomik durumunun iyileşmesi için yapısal çözümler gerektiğini vurguladı. Rosenkvist’e göre SU burslarının artırılması, daha fazla öğrenci yurdu ve ucuz toplu taşıma esas çözüm olmalı.
“Orta sınıfa da gidiyor” eleştirisi
Muhalefetteki Danmarksdemokraterne, Muhafazakârlar ve Alternativet partileri, yardımların fazla geniş bir kesime yayıldığını savunarak müzakerelerden çekildi. Alternativet, çekin bazı durumlarda orta sınıfa da gidebileceğini öne sürerken, Danmarksdemokraterne doğrudan gıda fiyatlarının düşürülmesini öneriyor.
Liberal düşünce kuruluşu Cepos’tan kıdemli ekonomist Niklas Praefke, 2.500 kronun bir yıla yayıldığında günde 7 kronun altında bir destek anlamına geldiğini belirterek, bunun hane bütçesinde kayda değer bir rahatlama sağlamayacağını söyledi.
Sendikalar ve iş dünyası da temkinli
Fagbevægelsens Hovedorganisation (FH), tek seferlik ödemenin yeterli olmadığını vurgularken, FH Başkanı Morten Skov Christiansen, düşük gelirli gruplara uzun vadeli destek çağrısı yaptı.
Öte yandan Dansk Industri (DI), seçici çek ödemelerine mesafeli yaklaştığını açıkladı. DI’nin vergi sorumlusu Jacob Bræstrup, bu tür çeklerin adaletsizlik algısı yaratabileceğini savundu.
Emekliler için kısmi rahatlama
Düzenlemeye göre, 350 bin kronun altında likit varlığa sahip emekliler de gıda çekinden yararlanabilecek. Ældre Sagen Direktörü Bjarne Hastrup, yardımın tüm sorunları çözmeyeceğini ancak birçok emekli için önemli bir destek olacağını ifade etti.
Hükümet ise bu hafta içinde gıda ürünlerinde KDV indirimi gibi ek önlemleri görüşmeye devam edecek. Tartışmalar, gıda çekinin Danimarka’daki hayat pahalılığı sorununa ne ölçüde çözüm olabileceği sorusunu gündemde tutuyor.
