ABD’de reşit olmayan kız çocuklarına yönelik cinsel istismar ve fuhuş ağı kurmakla suçlanırken 2019 yılında cezaevinde ölü bulunan milyarder Jeffrey Epstein hakkında yayımlanan yeni belgeler, İskandinavya’da ciddi yankı uyandırdı. Norveç, Danimarka ve İsveç’i kapsayan dosyalar; kraliyet aileleri, üst düzey siyasetçiler ve Birleşmiş Milletler bünyesindeki bir yetkiliyi içine alan çok katmanlı bir güven ve itibar tartışmasını beraberinde getirdi.
Norveç: Veliaht prenses merkezde, hükümetten net mesaj
Norveç’te kamu yayıncısı NRK, yeni belgelerde Norveç Veliaht Prensesi Mette-Marit’in adının yüzlerce kez geçtiğini bildirdi. Bu bulgu, prensesin Epstein ile temaslarının kapsamına dair kamuoyunda yeni sorular doğurdu.
Mette-Marit, Norveç basınına yaptığı açıklamada Epstein’in geçmişini yeterince araştırmadığını kabul ederek, “derin üzüntü” ve “utanç” ifadeleriyle pişmanlık duyduğunu belirtti. Prenses, bugün bildiklerini o dönemde bilmesi halinde temas kurmayacağını vurguladı.
Tartışmaya Norveç hükümeti de dahil oldu. Başbakan Jonas Gahr Støre, Epstein ile temas kuran Norveçlilerin bu ilişkiler nedeniyle pişmanlık duyması gerektiğini söyledi. Støre, eski başbakan Thorbjørn Jagland için de benzer bir değerlendirme yaptı.
Jagland ise yaptığı açıklamada, “Bugün bildiklerimi o zaman bilseydim, Epstein ile hiçbir temas kurmazdım” diyerek pişmanlığını dile getirdi. Belgelerde Jagland’ın Epstein ile yazışmalarının yer alması, Norveç’te diplomatik temasların sınırları ve siyasi etik başlıklarını yeniden gündeme taşıdı.
Danimarka: Kraliyetten yalanlama, belgelerde dolaylı temas iddiası
Epstein belgelerinde adının iki kez geçtiği iddia edilen Danimarka Kralı Frederik X için Danimarka Kraliyet Sarayı’ndan net bir açıklama geldi. Kraliyet kaynakları, Frederik X’in Epstein ile hiçbir zaman tanışmadığını ve doğrudan bir temasının bulunmadığını duyurdu.
Buna karşın dosyalarda, Frederik’in henüz prens olduğu dönemde Epstein’in iş çevresinden bir iş insanı ile görüştüğü ve bir kez özel bir akşam yemeğine katıldığı yönünde iddialar yer aldı. Bu durum, Danimarka kamuoyunda “doğrudan temas” ile “dolaylı sosyal çevre” ayrımının nerede başlayıp nerede bittiği sorusunu gündeme getirdi.
İsveç: Prenses Sofia iddiası ve saray açıklaması
İsveç ayağında ise belgelerde Princess Sofia’nın adının geçtiği öne sürüldü. İsveç basınına yansıyan iddialara göre Prenses Sofia, 2012 yılında Epstein’in özel davetlisi olarak New York’ta düzenlenen bir film gösterimine katıldı.
İsveç Kraliyet Sarayı daha önce yaptığı açıklamalarda, Prenses Sofia’nın Epstein ile 2005 yılında birkaç kez görüştüğünü, ancak bu temasların yaklaşık 20 yıl önce sona erdiğini ve o tarihten bu yana herhangi bir ilişki bulunmadığını bildirmişti. Yeni belgeler, bu açıklamaların kamuoyunda yeniden tartışılmasına neden oldu.
Birleşmiş Milletler’de istifa: UNHCR İsveç temsilcisi görevi bıraktı
Epstein belgelerinin etkisi kraliyetlerle sınırlı kalmadı. İsveç’te yayımlanan Expressen, UNHCR’nin İsveç temsilcisi Joanna Rubinstein’in görevinden istifa ettiğini duyurdu.
UNHCR İsveç’in iletişim sorumlusu Ulrika Belin, istifayı doğrulayarak Rubinstein’in görevi kendi isteğiyle bıraktığını açıkladı. Rubinstein ise Epstein ile yalnızca bir kez görüştüğünü, bunun da ailesiyle birlikte katıldığı ve “tamamen sosyal” nitelikte bir etkinlik olduğunu savundu.
Açıklanan belgelerde, Rubinstein ile Epstein arasında 2012 yılına ait e-posta yazışmaları ve teşekkür mesajlarının yer alması, istifa kararının arka planındaki başlıca unsurlar arasında gösterildi.
İskandinavya’da ortak tartışma: Etik, şeffaflık ve güven
Uzmanlara göre Epstein dosyasının İskandinavya ayağı, bölgenin uzun yıllardır sahip olduğu yüksek etik standartlar ve kurumsal güven algısını zorluyor. Norveç’te hükümetin sert ve açık tutumu, Danimarka’da kraliyetin net yalanlaması ve İsveç’te hem kraliyet hem de BM düzeyinde yaşanan gelişmeler, dosyanın yalnızca bireysel ilişkilerden ibaret olmadığını, kurumsal sorumluluk başlığını da gündeme taşıdığını gösteriyor.
Dosyaya ilişkin yeni belgelerin açıklanması halinde, İskandinavya’daki siyasi ve kurumsal tartışmaların daha da derinleşmesi bekleniyor.
