İsveç’in güneyinde faaliyet gösteren atık yönetim şirketi Sysav’ın Malmö’de kurmayı planladığı 3,7 milyar kronluk karbon yakalama tesisi, bazı belediye yöneticileri tarafından sert şekilde eleştiriliyor. Proje, güney İsveç’in en büyük iklim yatırımlarından biri olarak tanımlansa da finansman modeli tartışma yarattı.
Sysav, Malmö’nün Spillepengen bölgesindeki atık yakma tesisinden çıkan karbondioksiti yakalayacak bir tesis kurmayı planlıyor. Şirket, proje için ortak belediyelerden finansal garanti talep edince bazı yerel yönetimler endişelerini dile getirdi.
“Northvolt’u hatırlatıyor”
Skurup Belediye Başkanı Johan Bolinder (M) projeye karşı çıkan isimlerden biri oldu. Bolinder, yatırımın riskli olabileceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu proje bana Stegra ya da Northvolt’u hatırlatıyor. Skurup böyle bir girişime dahil olmamalı.”
Eleştiriler özellikle projenin finansman modeli ve teknik riskleri üzerinde yoğunlaşıyor.
AB’den henüz destek çıkmadı
Sysav, karbon yakalama tesisini kredi, devlet desteği ve Avrupa Birliği fonlarıyla finanse etmeyi planlıyor. Ancak şirketin yaptığı son iki başvuruda AB finansmanı onaylanmadı.
Bu nedenle şirket, yeni başvurunun şansını artırmak için ortak belediyelerden kredi veya garanti desteği talep etti.
Malmö Belediye Yönetimi bu talebe olumlu yaklaşarak yaklaşık 1,2 milyar kronluk kredi verilmesini onayladı. Ancak tüm belediyeler aynı görüşte değil.
Staffanstorp Belediye Başkanı Christian Sonesson (M) projeyi “riskli” olarak değerlendirdi.
“Bu proje hem teknoloji hem de finansman açısından ciddi riskler taşıyor.”
Şirket projeyi savunuyor
Sysav yetkilileri, tüm ortak belediyelerin yanıtları gelmeden medya röportajı vermeyeceklerini açıkladı. Ancak belediyelere gönderilen belgelerde şirket, tesisin uzun vadede ekonomik açıdan mantıklı olduğunu savunuyor.
Şirketin hesaplamalarına göre karbon emisyon izinlerinin fiyatı önümüzdeki 10–15 yılda önemli ölçüde artacak. Bu nedenle karbon yakalama tesisi kurmanın, gelecekte oluşacak maliyetlerden kaçınmayı sağlayacağı ifade ediliyor.
Ayrıca şirket, yakalanan karbon sayesinde “negatif emisyon sertifikaları” (CRC) satarak gelir elde etmeyi planlıyor.
Teknoloji iklim hedefleri için önemli görülüyor
Planlanan tesis, Carbon Capture and Storage (CCS) adı verilen teknolojiye dayanıyor. Bu yöntem, karbondioksiti yakalayıp sıvılaştırarak yer altında depolamayı veya yeniden kullanmayı amaçlıyor.
Sysav’a göre tesis tam kapasiteye ulaştığında yılda yaklaşık 400.000 ton karbondioksit yakalayabilecek. Bu miktar, Malmö’nün 2024 yılı toplam emisyonlarının neredeyse yarısına karşılık geliyor.
Birleşmiş Milletler’in iklim paneli IPCC, karbon yakalama teknolojisinin Paris İklim Anlaşması hedeflerine ulaşmak için önemli araçlardan biri olduğunu belirtiyor.
Finansman kararı 2027’de
2024 yılında proje, Kävlinge dışında tüm ortak belediyelerin desteğini almıştı. Ancak o dönemde belediyelerden finansal katkı talep edilmiyordu.
Şimdi ise finansman konusu bazı belediyelerde endişe yaratmış durumda. Projeye ilişkin nihai yatırım ve finansman kararı 2027 yılında verilecek.
