ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO askerlerine ilişkin açıklamaları, Danimarka’da daha önce görev yapmış askerler arasında psikolojik tepkilere ve destek ihtiyacına yol açtı. Uzmanlar, söz konusu açıklamaların özellikle Afganistan ve Balkanlar’da görev yapmış gaziler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtiyor.
Trump’ın, ABD’nin NATO askerlerine ihtiyaç duymadığı ve Afganistan’da cephede onların yer almadığı yönündeki ifadeleri, birçok Danimarkalı gazi için hayal kırıklığı ve adaletsizlik duygusunu tetikledi.
“Stres seviyesi yükseliyor”
Aarhus Belediyesi’nde gazi danışmanı olarak görev yapan ve Danmarks Veteraner derneğinin yönetiminde yer alan Julie Hasselager, açıklamaların sahadaki etkilerini şöyle anlattı:
“Bu söylemler stres seviyesini yükseltiyor. Normal hayata dönüş sürecinde önemli yol kat etmiş bazı gaziler yeniden zorlanmaya başladı. Daha önce sistemle hiç teması olmayan gazilerden bile destek talebi alıyoruz.”
Hasselager, özellikle ABD askerleriyle birlikte görev yapmış Balkan gazilerinin de bu durumdan etkilendiğini vurguladı.
“Trump bizi otobüsün altına atıyor”
Gazilik kavramının onurla doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Hasselager, Danimarkalı askerlerin profesyonellikleri ve müttefikler arasındaki itibarlarıyla tanındığını söyledi. Bu nedenle Trump’ın açıklamalarının, “emeğin değersizleştirildiği” hissini yarattığını ifade etti.
“Gaziler, yaptıklarının hiçbir anlamı yokmuş gibi hissettirildiğini söylüyor. Özellikle silah arkadaşını kaybetmiş olanlar için bu duygular çok daha ağır,” dedi.
Kimlik ve “ahlaki yara” etkisi
Afganistan’da görev yapmış kriz psikoloğu Robert Jonasen, bu tür açıklamaların gazilerin kimliğine doğrudan zarar verdiğini söyledi.
“Bu, kişinin kendini nasıl gördüğüyle ilgilidir. Buna zarar verildiğinde derin yaralar açılır,” diyen Jonasen, bu durumu moral injury (ahlaki yara) olarak tanımladı. Bu tür yaraların depresyon, sosyal izolasyon ve kaçınma davranışlarını tetikleyebileceğini belirtti.
Savaşın uzun vadeli etkileri
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü’nde (DIIS) kıdemli araştırmacı olan Lars Hedegaard Williams, savaşın bireyler ve aileleri üzerinde kalıcı etkiler bıraktığını söyledi.
“Trump’ın bu tür açıklamaları, geçmişte yaşanan tüm zorlukları yeniden gün yüzüne çıkarıyor. Gaziler, ‘Buna değdi mi?’ sorusunu yeniden sormaya başlıyor,” dedi.
Gazilerden dayanışma yürüyüşü
Uzmanlara göre gaziler için en önemli destek unsurlarının tanınma, dayanışma ve toplumsal destek olduğu vurgulanıyor. Bu kapsamda Danmarks Veteraner, Kopenhag’da bir yürüyüş düzenliyor.
Yürüyüş, Kastellet’ten başlayarak ABD Büyükelçiliği Kopenhag’a kadar sürecek. Organizatörler, bu yürüyüşün gaziler için iyileştirici bir etki yaratmasını ve ortak bir duruş sergilenmesini amaçladıklarını belirtiyor.
