Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yayımlanan yeni rapora göre, Dünya’nın iklim sistemi bugüne kadar ölçülen en büyük dengesizlik seviyesine ulaştı. Raporda, artan sıcaklıklar ve aşırı hava olaylarının hem çevresel hem de sağlık açısından ciddi riskler oluşturduğu vurgulandı.
WMO’nun değerlendirmesine göre atmosferdeki enerji dengesi, ölçümlerin başladığı 1960’lardan bu yana en yüksek sapmayı gösteriyor. Bu durum, gezegenin aldığı enerji ile uzaya geri yaydığı enerji arasındaki farkın büyüdüğünü ortaya koyuyor.
Okyanuslar ısınmayı emiyor
Raporda, oluşan fazla ısının yüzde 90’dan fazlasının okyanuslar tarafından emildiği belirtiliyor. Bu süreç, karasal sıcaklık artışını bir ölçüde yavaşlatsa da deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesine, buzulların erimesine ve deniz seviyelerinin artmasına yol açıyor.
Ayrıca ısınan okyanuslar, fırtına ve diğer aşırı hava olaylarını daha güçlü hale getirerek küresel ölçekte etkisini artırıyor.
Aşırı hava olayları sağlık risklerini artırıyor
Karolinska Institutet’nde görev yapan çevre epidemiyoloğu Petter Ljungman, sıcak hava dalgalarının yalnızca kısa vadeli etkilerle sınırlı olmadığını belirtiyor:
“Isı çarpması buzdağının sadece görünen kısmı. Sıcaklık artışı, kalp ve akciğer hastalıkları gibi mevcut rahatsızlıkları tetikliyor ve daha ağır seyretmesine neden oluyor.”
Raporda ayrıca su kaynaklı hastalıklar ve dengue ateşi gibi enfeksiyonların daha geniş coğrafyalara yayıldığına dikkat çekiliyor. Uzmanlara göre bu tür hastalıkların gelecekte İsveç gibi daha serin ülkelerde de görülme ihtimali artıyor.
Sıcaklık ve soğuk dalgaları birlikte risk oluşturuyor
İklim değişikliğinin yalnızca sıcak hava dalgalarıyla sınırlı olmadığına işaret eden uzmanlar, ani soğuk hava dalgalarının da sağlık üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini belirtiyor. Bu tür dalgalanmalar kalp krizi riskini artırırken, solunum fonksiyonlarını da olumsuz etkileyerek kronik akciğer hastalıklarına yol açabiliyor.
En sıcak 11 yıl son on yılda yaşandı
Raporda öne çıkan bulgulara göre 2015–2025 arası dönem, küresel ölçekte şimdiye kadar kaydedilen en sıcak 11 yıl olarak kayıtlara geçti. Bu süreçte enerji dengesizliği hızla artarken, sistemde tutulan fazla ısı küresel iklimi kalıcı şekilde etkiliyor.
Aşırı hava olaylarının tarım, gıda güvenliği, göç ve toplumsal istikrar üzerinde de ciddi baskı oluşturduğu ifade ediliyor.
Önlem çağrısı: veri entegrasyonu şart
WMO, iklim ve hava durumu verileri ile sağlık verilerinin entegre edilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu sayede risklerin önceden tespit edilerek erken müdahale yapılabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, yalnızca politikaların değil bireysel farkındalığın da artırılması gerektiğine dikkat çekiyor. Özellikle risk grubundaki bireylerin korunması için toplum genelinde bilinçli hareket edilmesi gerektiği ifade ediliyor.
