Rusya ile savaşın başlamasından bu yana Danimarka’ya sığınan on binlerce Ukraynalı çocuk ve genç, yeni hayatlarına uyum sağlamakta zorlanıyor. Yapılan yeni bir araştırma, Ukraynalı öğrenciler arasında psikolojik iyi oluş düzeyinin diğer öğrencilere kıyasla belirgin şekilde daha düşük olduğunu ortaya koydu.
Børns Vilkår tarafından yayımlanan araştırmaya göre 4. ile 9. sınıf arasındaki Ukraynalı öğrencilerin yaklaşık dörtte biri kendini mutsuz ve uyumsuz hissettiğini belirtiyor. Danimarkalı öğrencilerde ise bu oran yaklaşık yedide bir seviyesinde.
Kuruluşun Direktörü Rasmus Kjeldahl, “Bu tablo, Danimarka’da yaşayan ve iyi bir çocukluk dönemi geçirmek için mücadele eden, ciddi şekilde etkilenmiş bir çocuk grubunu gösteriyor” dedi.
Dil ve travma en büyük engel
Araştırmaya göre uyum sorunlarının başlıca nedenleri arasında dil bariyeri, sosyal çevre eksikliği ve savaş travması yer alıyor.
Kjeldahl, okulların Ukraynalı çocukları karşılamak ve onlara yeterli düzeyde Danca öğretmek konusunda yeterince hazırlıklı olmadığını savundu. Travma yaşamış çocuklarla çalışma konusunda da bilgi ve uzmanlık eksikliği bulunduğunu belirtti.
“Neredeyse pes edecektim”
13 yaşındaki Sofia Karpenko, 2022 baharında ailesiyle birlikte Ukrayna’nın Harkiv kentinden Danimarka’ya kaçtı. Hillerød’daki Hanebjerg Okulu’na başlayan Sofia, ilk dönemlerde ciddi yalnızlık yaşadığını söyledi.
“Teneffüslerin neredeyse tamamında kendimi çok yalnız hissediyordum” diyen Sofia, arkadaşlarının onunla oynamak istediğini ancak Danca bilmemesinin iletişimi zorlaştırdığını anlattı.
Bir dönem okulu bırakmayı bile düşündüğünü ifade eden Sofia, zamanla dili öğrenmesinin ve arkadaş edinmesinin hayatını değiştirdiğini söyledi.
22 binden fazla çocuk
Danmarks Statistik verilerine göre 2022’den bu yana Ukrayna özel yasası kapsamında 22 bin 516 çocuk ve genç (19 yaş altı) Danimarka’da oturma izni aldı. Aynı dönemde toplam 64 bin 612 kişiye geçici koruma sağlandı.
Okullarda kaynak tartışması
Hanebjerg Okulu Müdürü Frank Schultz Mortensen, daha fazla Danca ikinci dil eğitimi ve öğretmenlere yönelik mesleki gelişim yatırımı gerektiğini söyledi. Mortensen’e göre devletin eğitime daha fazla kaynak ayırması ve özellikle “Danca ikinci dil” alanında uzman öğretmen sayısını artırması gerekiyor.
Ancak Skolelederforeningen Başkan Yardımcısı Kristian Dissing Olesen, eleştirilerin tek taraflı olduğunu savundu. Olesen, öğretmenlerin Ukraynalı çocuklara destek olmak için yoğun çaba gösterdiğini belirterek, araştırmada üç Ukraynalı çocuktan ikisinin değil, dört çocuktan üçünün iyi durumda olduğuna dikkat çekti.
Bakanlık: Belediyeler ek kaynak alıyor
Danimarka Çocuk ve Eğitim Bakanı Mattias Tesfaye ise belediyelerin Ukraynalı öğrenciler için zaten ek kaynak aldığını söyledi. Tesfaye, okullardan gelen talepleri değerlendirmeye açık olduklarını ifade ederken, sistemde başka destek ihtiyacı olan grupların da bulunduğunu vurguladı.
Uzmanlara göre temel mesele, mülteci çocukların yalnızca akademik değil, sosyal ve psikolojik olarak da desteklenmesi. Araştırma, küçük ama hedefli adımların uzun vadede uyum sürecini güçlendirebileceğine işaret ediyor.
