Son bir yıl içinde İsveç kronu, ABD doları karşısında belirgin şekilde değer kazandı. Bu gelişme, özellikle ABD’ye seyahat eden İsveçliler için alım gücünü ciddi biçimde artırdı. Uzmanlara göre krondaki bu güçlenme, uzun süredir görülmeyen ölçekte gerçekleşti.
SEB’de kıdemli ekonomist olarak görev yapan Robert Bergqvist, kısa süre öncesine kadar kronun “istikrarsız bir para birimi” olarak görüldüğünü hatırlatıyor. Bergqvist’e göre tablo tamamen tersine dönmüş durumda.
“Zayıf kron bir sorun olarak algılanıyordu. Şimdi ise son bir buçuk yılda olağanüstü bir değerlenme gördük,” diyen Bergqvist, bu değişimin istisnai olduğunu vurguluyor.
Zayıflıktan güçlenmeye geçiş
Bergqvist’e göre kronun 2015–2025 yılları arasında dolar karşısında değer kaybetmesinin arkasında, İsveç ekonomisine duyulan güvenin zayıflaması yatıyordu. Yüksek borçluluk oranına sahip ve faizlere duyarlı haneler bu algıyı güçlendirdi. Süreçte Riksbanken’in uyguladığı para politikaları da etkili oldu.
Eksi faiz dönemi ve kronun aşırı güçlenmesinden duyulan endişeyle yapılan döviz satışlarının, kron üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekiliyor. Aynı dönemde dolar güçlenirken, son yıllarda tablo değişti.
Bergqvist’e göre Donald Trump döneminde uygulanan gümrük tarifeleri sonrası dolar zayıflamaya başladı. Bunun da etkisiyle kron, yaklaşık bir buçuk yılda yüzde 20 oranında değer kazandı. Uzmanlar, İsveç ekonomisine yönelik algının daha olumlu hale gelmesinin bu süreci desteklediğini belirtiyor.
Turiste avantaj, ihracatçıya baskı
İsveç kronu, euro karşısında aynı ölçüde güçlenmemiş olsa da, mevcut kur seviyesi yurt dışına çıkan İsveçlilere önemli avantaj sağlıyor. Özellikle ABD’de harcamalar daha ucuz hale gelirken, ithal ürünlerin fiyatı düşüyor ve enflasyon baskısı azalıyor.
Ancak herkes bu durumdan memnun değil. Güçlü kron, ihracat yapan şirketler için ciddi bir dezavantaj oluşturuyor. Danske Bank’ta kıdemli stratejist olan Maria Landeborn, İsveç’in güçlü sanayi ve ihracat yapısının bu durumdan olumsuz etkilendiğini söylüyor.
Landeborn’a göre kronun değerlenmesi, İsveç ürünlerini yabancı alıcılar için daha pahalı hale getiriyor. Bu da şirket kârlarını baskılıyor ve borsa üzerinde aşağı yönlü etki yaratıyor. Ayrıca küresel fonlara yatırım yapan tasarruf sahipleri ve emeklilik fonları da kur etkisi nedeniyle değer kaybı yaşayabiliyor.
Buna karşın Robert Bergqvist, emeklilik birikimlerinde görülen düşüşlerin uzun vadede sınırlı etki yaratacağını savunuyor. Bergqvist, “İhracat sanayisinin zorluklarını ciddiye almak gerekir ancak emeklilikteki dalgalanmalar çoğu zaman geçicidir. Uzun vadede birçok farklı unsur belirleyici olur,” değerlendirmesinde bulunuyor.
