Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, yükselen petrol fiyatlarını dengelemek amacıyla stratejik petrol rezervlerinden 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardı. Kararın, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle küresel enerji piyasasında oluşan dalgalanmayı azaltmayı hedeflediği belirtiliyor.
Uzmanlara göre stratejik rezervlerin kullanılması, enerji piyasasında yaşanan krizin ciddiyetine işaret ediyor.
Hormuz Boğazı’nın kapanması piyasayı sarstı
IEA’ya üye 32 ülkenin aldığı kararın arkasında, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması yer alıyor. Küresel petrol taşımacılığının yaklaşık yüzde 20’si bu boğazdan geçiyor.
Handelsbanken emtia analisti Christian Kopfer, boğazın kapalı kalmasının petrol piyasası üzerindeki etkisinin giderek büyüdüğünü belirtti.
Kopfer, başlangıçta kapanmanın kısa süreceği yönünde beklenti olduğunu ancak durumun uzamasıyla küresel enerji piyasasında ciddi bir baskı oluştuğunu ifade etti.
İsveç rezervlerinden 2 milyon varil serbest bırakılacak
IEA’nın stratejik petrol rezervleri üye ülkeler arasında dağıtılmış durumda. Toplam rezerv miktarı yaklaşık 1,2 milyar varil seviyesinde bulunuyor.
IEA kurallarına göre üye ülkeler, olası enerji krizlerine karşı en az 90 günlük petrol rezervi tutmak zorunda.
Kararın ardından İsveç Enerji ve Sanayi Bakanı Ebba Busch, ülkenin stratejik stoklarından 2 milyon varil yakıtın serbest bırakılacağını açıkladı. Bu miktarın İsveç’in acil durum stoklarında yaklaşık 14 günlük rezerve karşılık geldiği belirtildi.
Ukrayna savaşından sonra en büyük rezerv kullanımı
IEA’nın kararı, son yılların en büyük stratejik petrol rezervi kullanımına işaret ediyor. Daha önce Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından piyasaya 182 milyon varil petrol sürülmüştü.
Uzmanlar, mevcut Orta Doğu krizinin küresel petrol arzı üzerindeki etkisinin çok daha büyük olabileceğini belirtiyor. Kopfer’e göre küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin risk altında olması, enerji piyasasında ciddi bir dengesizlik yaratıyor.
Fiyatlar kısa vadede düşebilir
Analistlere göre stratejik rezervlerden petrol piyasaya sürülmesi fiyat artışını kısa vadede yavaşlatabilir. Ancak uzun vadede asıl belirleyici faktör, Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler olacak.
Kopfer, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması durumunda dünyanın bu kaybı telafi etmesinin zor olacağını vurguluyor.
Uzmanlara göre kriz uzarsa petrol piyasasında arz sıkıntısı ve hatta küresel ölçekte enerji kısıtlamaları gündeme gelebilir. Bunun da dünya ekonomisi üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratabileceği belirtiliyor.
