İsveç’te 192.300 genç, konut yetersizliği nedeniyle istemedikleri halde aileleriyle yaşamak zorunda kalıyor. Artan kiralar, yetersiz inşaat faaliyetleri ve iptal edilen teşvikler gençlerin ev sahibi olmasını zorlaştırıyor.
İsveç’te genç nüfus arasındaki işsizliğin zirvede olduğu ve konut yetersizliği ile yüksek kiralar gençleri mağdur ediyor.
Yapılan son araştırmalara göre. sistem, 192.300 genç İsveçlinin önüne engel koyuyor.
Kiracılar Derneği’nden araştırmacı Julia Synnelius, yaşanan durumun vehameti hakkında açıklama yaparken, “Bu durum o grup için çok büyük sonuçlar doğuruyor” dedi.
“Güçsüzlük” ve “fahiş fiyatlar” en çok tekrar eden kelimelerden bazıları.
Evden ayrılamayan genç İsveçliler yardım çağrısında bulunuyor. Kiracılar Derneği’nin gençlerin konut durumu üzerine hazırladığı raporda yer alan bir başka genç şöyle diyor:
Bir ev satın almak artık lüks. İyi bir gelirim olmasına rağmen benim bile buna gücüm yetmiyor. Bir daire kiralamam gerekirse tek şansım ikinci el kontrat — o da çoğu zaman aşırı pahalı.
“Çok büyük etkiler doğuruyor”
20 ile 27 yaş arasında toplam 250.000 genç yetişkin hâlâ ailesiyle yaşıyor. Bunların %77’si, “yani 192.300 kişi” bunu istemedikleri hâlde yapmak zorunda. Kendi evlerine çıkmak istiyorlar ama çıkamıyorlar.
Julia Synnelius: “Bu durum, konut kıtlığının en açık göstergelerinden biri. Bu yaş grubu konut eksikliğini ilk hisseden gruplardan biri ve bu da onlar için ciddi sonuçlar doğuruyor,” dedi.
Raporda “Genç Yetişkinlerin Konut Durumu” başlığıyla sunulan veriler iki yılda bir yayınlanıyor ve 1997’den bu yana tutuluyor. Ancak eğilim hiç de olumlu değil.
– Şu anda durum gerçekten kötüye gidiyor. Hiçbir iyileşme yok. Aksine, sayı artıyor.
“Hiç bu kadar yüksek olmamıştı”
1997’de genç yetişkinlerin %15’i aileleriyle yaşıyordu. Bu oran yavaş ama istikrarlı şekilde arttı: 2013’te %23, 2019’da %27.
Synnelius: “Bu yıl ise oran %26. Zirveye çok yakın. Bu ülke genelinde böyle. En kötü durumda olan Stockholm’de oran %34’e kadar çıkmış durumda. Bu kadar yükseği hiç görmemiştik,” ifadeleri kullandı.
Peki neden böyle oldu?
– Nüfus artışına rağmen konut üretimi ihtiyacın çok gerisinde kaldı.
Konut üretimi ihtiyacın çok altında
Kiracılar Derneği’nin çözüm önerisi basit görünüyor: Daha fazla konut inşa edilmeli! Ancak bu sanıldığı kadar kolay değil.
İsveç Ulusal Konut Kurumu (Boverket)’ne göre 2024’te en fazla 40.000 konut tamamlandı. 2025’te bu sayı 25.000’e düşecek görünüyor. Ancak konut krizini çözmek için 2030’a kadar her yıl 67.000 konut tamamlanmalı.
Dernek, inşaatı artırmak için üç öneride bulunuyor:
- Daha etkin bir konut dağıtım sistemi
- Artırılmış konut yardımları
- Avantajlı inşaat kredileri
Bu sonuncusu, onlara göre en belirleyici unsur.
“…gençler için gelecek nesiller boyunca konut erişimini güvence altına alacak olan budur. Konut inşaatına yönelik kamu kredileri, gençlerin karşılayabileceği daha fazla daire anlamına gelir. Devlet, şu anki ekonomik durgunlukta inşaatı desteklemek zorundadır,” deniliyor raporda.
Yatırım desteğinin kaldırılması hata oldu
Julia Synnelius’a göre, gençler için durumu kolaylaştıracak bir diğer şey, yatırım desteğinin kaldırılmaması olurdu.
Bu destek, düşük kiralı kiralık ve öğrenci konutları yapılmasını teşvik etmek amacıyla sağlanıyordu. Ancak mevcut hükümet ve SD tarafından 2021 sonbaharında kaldırıldı.
Eleştirmenler destek mekanizmasının etkili olmadığını savundu. Ancak Kiracılar Derneği’ne göre destek oldukça faydalıydı. Onların siparişiyle hazırlanan bir rapora göre, 2017–2021 yılları arasında destek alan 51.000 konuttan 30.000’i “yani %60’ı” bu destek olmasaydı inşa edilmeyecekti.
Synnelius: “Evet, kesinlikle. Belki sistem biraz daha iyileştirilebilirdi, ama genel olarak işe yarıyordu,” dedi.
Bakan: Etkisiz ve pahalıydı
Altyapı ve Konut Bakanı Andreas Carlson ise bu eleştiriyi kabul etmedi ve yazılı açıklamasında şunları söyledi:
“Yatırım desteği, düşük hedef doğruluğuna sahip pahalı bir sübvansiyondu. Genellikle zaten yapılacak olan projelere gitti ve bu nedenle konut inşasında sınırlı bir etkisi oldu. Ayrıca, konut sıkıntısının ve kira piyasasındaki kuyrukların temel nedenlerini çözmüyordu.”
Carlson, hükümetin gençlerin konut bulmasını kolaylaştırmak için başka adımlar attığını da belirtiyor:
“Örneğin, öğrenci konutları için inşaat gerekliliklerinin basitleştirilmesi. Yeni kiralık konutların üretimini teşvik etmek için iyi işleyen bir kira belirleme sistemine ihtiyaç var. Bu nedenle hükümet, tahmini kiraların belirli sürelerde nasıl değiştirilebileceğine dair bir araştırma başlattı.”
