Avrupa genelinde son on yılda hızla artan konut fiyatları ve kiralar, milyonlarca hanenin bütçesini zorlamaya devam ediyor. Avrupa Birliği genelinde 2010’dan bu yana ortalama konut satış fiyatları yüzde 55,4, kiralar ise yüzde 26,7 yükseldi. Bu artış, pek çok ülkede gelir artışının açık ara önüne geçmiş durumda.
Gençler krizden en fazla etkilenen grup
Avrupa Komisyonu’nun değerlendirmelerine göre konut krizi özellikle 18–29 yaş arası gençleri daha sert etkiliyor. Eurofound tarafından yayımlanan son rapor, gençlerin konut ve fatura giderlerini karşılamakta zorlanma ihtimalinin diğer yaş gruplarına kıyasla daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor.
İş fırsatlarının yoğunlaştığı büyük şehirlerde yaşamak isteyen gençler, konut talebi ile arz arasındaki açığın en keskin olduğu bölgelerde ev bulmaya çalışıyor. Bu durum, birçok genci normalde tercih etmeyecekleri şekilde ebeveynleriyle veya akrabalarıyla yaşamaya itiyor.
Aşırı kalabalık konutlar yaygınlaşıyor
Konut krizinin bir diğer sonucu da aşırı kalabalık yaşam koşulları. 2024 verilerine göre, aşırı kalabalık konut oranının en yüksek olduğu ülkeler Romanya (yüzde 41), Letonya (yüzde 39) ve Bulgaristan (yüzde 34) oldu. Buna karşılık Kıbrıs (yüzde 2), Malta (yüzde 4) ve Hollanda (yüzde 5) en düşük oranlara sahip ülkeler arasında yer aldı.
Ebeveynlerinden bağımsız yaşamayı başaran gençler için de tablo parlak değil. Bu grup, gelirlerinin daha büyük bir kısmını konuta harcıyor ve konut maliyetleri nedeniyle yoksulluk riskiyle daha sık karşılaşıyor.
Kiralar birçok ülkede maaşı aşıyor
Bazı AB ülkelerinde kira piyasası neredeyse erişilemez hale gelmiş durumda. Bulgaristan, İrlanda, Polonya, Portekiz ve İspanya’da; ayrıca Avusturya ve İtalya’nın bazı bölgelerinde standart iki odalı bir daire kiralamak için medyan gelirin yüzde 80’inden fazlası gerekiyor.
Öte yandan Avrupa Komisyonu’nun 2025 sonunda yaptığı değerlendirmede, Portekiz’de konut fiyatlarının adil değerinin ortalama yüzde 25 üzerinde olduğu ve bunun AB içindeki en yüksek oranlardan biri olduğu vurgulandı.
Konuta yatırım yapan ülkeler
Kriz karşısında bazı ülkeler konut yatırımlarını artırmaya çalışıyor. Eurostat verilerine göre, AB genelinde 2024’te gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5,3’ü konut yatırımlarına ayrıldı.
- Güney Kıbrıs, GSYH’sinin yüzde 8’i ile konuta en fazla yatırım yapan ülke oldu.
- İtalya (yüzde 6,8) ve Almanya (yüzde 6,2) Kıbrıs’ı izledi.
- Polonya ise GSYH’sinin yalnızca yüzde 2,2’sini konuta ayırarak listenin son sırasında yer aldı.
AB’den uygun fiyatlı konut hamlesi
Avrupa Komisyonu, geçen yıl AB genelindeki krize çözüm üretmek amacıyla ilk kez Uygun Fiyatlı Konut Planını açıkladı. Plan; spekülatif faaliyetlerin tespit edilmesini, daha adil bir piyasa yapısının teşvik edilmesini ve sosyal konut arzının artırılmasını hedefliyor.
Bu kapsamda AB, çok yıllı bütçesinden en az 11,5 milyar euroyu, halihazırda taahhüt edilen 43 milyar euroya ek olarak devreye sokacak. Ulusal ve bölgesel kalkınma bankalarının ise 2029’a kadar toplam 375 milyar euro yatırım yapması bekleniyor.
Hayat tercihleri değişiyor
Uzmanlara göre karşılanamayan konut tercihleri; bağımsız yaşama geçememe, istenen kariyer yolunu izleyememe, ruh sağlığı sorunları ve çocuk sahibi olmayı erteleme gibi zincirleme sonuçlar doğuruyor. Avrupa’daki konut krizi, yalnızca ekonomik değil, uzun vadeli sosyal etkileri olan yapısal bir sorun olarak görülüyor.
