ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı askeri operasyonun üzerinden 48 saat geçti. Washington’un “Epic Fury”, Tel Aviv’in ise “Lion’s Roar” adını verdiği harekât kapsamında İran’daki çok sayıda askeri ve stratejik hedef vuruldu. İran lideri Ali Hamaney başta olmak üzere üst düzey isimlerin öldürüldüğü iddiaları gündeme gelirken, Tahran yönetimi misilleme saldırılarıyla karşılık verdi.
ABD Başkanı Donald Trump, “İran silah bıraksın” çağrısı yaparken; İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani, Washington ile anlaşmayacaklarını açıkladı.
Harekâtın hedefi ne?
Askeri kaynaklara göre operasyon üç aşamalı bir plan çerçevesinde ilerliyor:
- İran’ın batısındaki hava savunma sistemleri ve füze rampalarının imhası
- Batı İran hava sahasında üstünlük sağlanması
- Tahran üzerinde tam hava kontrolü
Hedefler arasında Natanz, Fordo ve İsfahan’daki nükleer tesislerin kritik bileşenleri ile balistik füze altyapısı yer alıyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’da 1000’den fazla hedefin vurulduğunu duyurdu.
48 saatte can kaybı
İran Kızılayı, ülke genelinde 555 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. İran’ın güneyindeki bir okulda meydana gelen patlamada en az 165 kişinin öldüğü bildirildi.
İran’ın İsrail’e yönelik füze saldırılarında Beit Şemeş’te 9 kişi hayatını kaybetti. Tel Aviv’de bir sivilin öldüğü, en az 20 kişinin yaralandığı açıklandı.
İran’ın Körfez’e yönelik misillemelerinde Bahreyn, Katar, Kuveyt ve BAE hedef alındı. BAE Savunma Bakanlığı, ülkeye 332 İHA, 28 balistik füze ve iki seyir füzesi fırlatıldığını duyurdu.
ABD tarafında üç askerin öldüğü, beş askerin ağır yaralandığı açıklandı.
İran ne kadar dayanabilir?
Uzmanlara göre İran’ın dayanma kapasitesi birkaç temel faktöre bağlı:
- Balistik füze envanteri: Khorramshahr, Shahab-3, Sejjil ve Fateh gibi 300–2500 km menzilli sistemler.
- Hava savunma ağı: Bavar-373 sistemi ve yoğun SAM altyapısı.
- İHA kapasitesi: Yüzlerce kamikaze ve keşif dronu.
- Proksi ağları: Hizbullah ve bölgesel milis gruplar.
Ancak İran hava kuvvetlerinin önemli kısmı eski nesil uçaklardan oluşuyor. ABD ve İsrail’in F-35 ve uzun menzilli bombardıman kapasitesi karşısında hava-hava üstünlüğü sağlaması zor görülüyor.
Askeri analizlere göre yoğun hava kampanyası birkaç hafta içinde İran’ın radar ve komuta altyapısını ciddi şekilde zayıflatabilir. Ancak kara işgali veya rejim değişikliği senaryosu aylar hatta yıllar sürebilecek yüksek maliyetli bir sürece işaret ediyor.
İran diz çöker mi?
Trump, savaşın 4–5 hafta sürebileceğini ifade etti. Ancak kara harekâtı planına dair resmi bir açıklama bulunmuyor.
İran’ın tamamen askeri çöküşü; ekonomik baskı, altyapı kaybı, halk desteği ve uluslararası diplomasi gibi çok boyutlu faktörlere bağlı. İran’ın geniş coğrafyası ve asimetrik savaş kapasitesi, hızlı bir çöküş ihtimalini azaltıyor.
Nükleer silah tartışması
İran’ın aktif bir nükleer silah stoğu olduğuna dair kamuya açık doğrulanmış bir kanıt bulunmuyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, İran’ın resmi nükleer silah programının 2000’lerin başında sona erdiğini belirtmişti. Ancak zenginleştirilmiş uranyum seviyesi ve tesis altyapısı tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Savaşın ölçeği nereye uzanır?
Mevcut tabloya göre en olası senaryo:
- Dalga dalga süren yüksek hassasiyetli hava ve siber operasyonlar
- İran’ın proksi unsurlarını devreye sokması
- Körfez enerji hatları ve Hürmüz Boğazı riskinin artması
Savaşın tam ölçekli bölgesel çatışmaya dönüşmesi ise misilleme zincirinin şiddetine bağlı.
Önümüzdeki günler, diplomatik temasların yeniden başlayıp başlamayacağı ve saldırıların yoğunluğu açısından belirleyici olacak.
