Almanya’da uzun yıllar tabu olarak görülen nükleer silah tartışması yeniden gündeme taşındı. Berlin yönetimi kendi nükleer bombasını geliştirme fikrine kapıyı kapatsa da Avrupa merkezli bir nükleer caydırıcılık modeli artık daha açık şekilde konuşuluyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ülkesinin kendi atom bombasını üretmeyeceğini net biçimde ifade etti. Ancak Fransa ve Birleşik Krallık ile ortak bir Avrupa nükleer caydırıcılığı üzerine görüşmelere açık olduğunu söyledi. Merz’in, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bu konuda ilk temasları gerçekleştirdiği belirtildi.
Münih’te verilen mesajlar etkili oldu
Tartışmanın fitilini ateşleyen unsurlar arasında ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa güvenliğine yönelik açıklamaları ve Münih Güvenlik Konferansı’nda yapılan konuşmalar yer alıyor. Özellikle ABD’nin Avrupa’daki güvenlik taahhütlerine dair oluşan belirsizlik, Berlin’de alternatif senaryoların masaya yatırılmasına yol açtı.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, dünyada zaten yeterince nükleer silah bulunduğunu savunurken, Savunma Bakanı Boris Pistorius ise bu tartışmanın zamanlamasını sorguladı. Buna karşın güvenlik uzmanları, Avrupa’nın caydırıcılık kapasitesinde bir “boşluk” oluşabileceği uyarısında bulunuyor.
Beş farklı senaryo masada
Uzman raporlarına göre Avrupa’nın önünde beş temel seçenek bulunuyor:
- ABD’nin nükleer şemsiyesine güvenmeye devam etmek
- Konvansiyonel silahlanmayı hızlandırmak
- Ülkelerin tek tek nükleer silah geliştirmesi
- Ortak bir Avrupa atom bombası oluşturulması
- Fransa ve Birleşik Krallık’ın mevcut kapasitesinin genişletilmesi
Almanya için üçüncü seçenek, 1990’daki yeniden birleşme anlaşmaları nedeniyle hukuki olarak mümkün görünmüyor. Dördüncü seçenek ise siyasi karar mekanizması ve komuta kontrol sorunları nedeniyle gerçekçi bulunmuyor.
Fransız ve İngiliz kapasitesi genişleyebilir
Merz’in işaret ettiği beşinci senaryo, Fransa ve Birleşik Krallık’ın nükleer kapasitesinin Avrupa genelinde daha güçlü bir caydırıcılık sağlayacak şekilde genişletilmesi. Ancak uzmanlara göre bu durumda dahi nükleer silahların kontrolü Paris veya Londra’da kalacak.
Almanya hâlihazırda NATO çerçevesinde ABD’ye ait nükleer silahların konuşlandırıldığı ülkeler arasında yer alıyor. Alman Tornado savaş uçakları, NATO’nun nükleer paylaşım düzenlemesi kapsamında bu silahları taşıyabilecek şekilde hazır tutuluyor.
Macron’un önümüzdeki günlerde Fransa’nın nükleer doktrinine ilişkin yeni bir vizyon açıklaması bekleniyor. Bu açıklamanın Avrupa’daki nükleer caydırıcılık tartışmalarını daha da derinleştirebileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre nükleer silahlar büyük güçler arası caydırıcılıkta etkili olsa da hibrit tehditler, siber saldırılar ve bölgesel krizler gibi alanlarda tek başına çözüm sunmuyor. Buna rağmen Almanya’da “son tabu” olarak görülen nükleer tartışmanın artık kamuoyunda daha açık biçimde yapılması dikkat çekiyor.
