Avrupa Birliği’nin dış politika ve güvenlikten sorumlu üst düzey yetkilisi Kaja Kallas, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik açıklamalarının ardından, transatlantik ilişkilerin çok kısa sürede ciddi şekilde zedelendiğini söyledi. Kallas, Avrupa’nın “yüksek düzeyde öngörülemezlik” içeren bir dönemden geçtiğini vurguladı.
“Bir gün bir yöndeyiz, ertesi gün her şey değişiyor”
AB liderlerinin katılımıyla düzenlenen acil zirvenin ardından konuşan Kallas, son günlerde yaşananların Avrupa-ABD ilişkilerinde yarattığı belirsizliğe dikkat çekti.
“Bir gün bir yönde ilerlerken, ertesi gün her şey yeniden değişebiliyor. Avrupa ile ABD arasındaki ilişkiler son bir haftada kesinlikle büyük bir darbe aldı,” diyen Kallas, buna rağmen Avrupalıların 80 yıllık ittifakı çöpe atmak gibi bir niyeti olmadığını da özellikle vurguladı.
Grönland krizi acil zirveyi tetikledi
Acil AB zirvesi, Trump’ın Danimarka’ya bağlı özerk bölge Grönland’ın ABD tarafından ilhakına karşı çıkan sekiz Avrupa ülkesine yüzde 10 gümrük vergisi uygulayacağını açıklamasının ardından hızla toplandı. Trump her ne kadar birkaç gün sonra bu tehdidinden geri adım atmış olsa da, AB yetkilileri zirvenin öngörülemez bir ABD yönetimiyle ilişkilerin genel seyrini değerlendirmek açısından gerekli olduğu görüşünde birleşti.
Von der Leyen: birlik ve dengeli diyalog işe yaradı
Zirve sonrası açıklama yapan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB’nin bu süreçte birlik içinde hareket ettiğini ve Washington ile “kararlı ama tırmandırıcı olmayan” bir diyalog yürüttüğünü söyledi.
Von der Leyen’e göre bu yaklaşım, krizin daha da büyümesini engelledi ve AB’nin uluslararası alandaki ağırlığını ortaya koydu.
Danimarka’dan net mesaj: egemenlik tartışma konusu değil
Zirveye katılan Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, AB’nin ortak duruşundan ve savunma iradesinden memnuniyet duyduğunu dile getirdi. Frederiksen, NATO ülkelerinin Arktik bölgede, Grönland dâhil olmak üzere, kalıcı bir varlık oluşturulmasını desteklediğini belirtti.
Ancak Danimarka’nın egemenliğinin pazarlık konusu olmadığını vurgulayan Frederiksen, ABD ile ilişkilerin “tehditler yerine karşılıklı saygı temelinde” yürütülmesi gerektiğini söyledi.
Zelenskiy’den Avrupa’ya sert eleştiriler
Zirve, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin Avrupa’ya yönelik sert eleştirilerinin hemen ardından gerçekleşti. Zelenskiy, Avrupa’yı kritik kararlarda yavaş davranmakla suçlayarak, kıtanın kendini savunabilmesi için daha birleşik bir askeri güce ihtiyaç duyduğunu dile getirdi.
“ABD harekete geçmezse ne olacak?” sorusunu gündeme taşıyan Zelenskiy’nin açıklamaları, zirvede güvenlik başlığının ağırlığını artırdı.
Ukrayna’ya destek sürüyor, ancak tartışmalar var
Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü verilerine göre AB, Ocak 2022’den Ekim 2025 sonuna kadar Ukrayna’ya 188,6 milyar euro kaynak ayırdı. Buna karşın bazı üye ülkelerin askeri teçhizat sevkiyatında çekingen davranması, karar alma süreçlerinin yavaşlamasına yol açtı.
Von der Leyen, bu eleştirilere yanıt olarak “Sözlerden çok eylemler konuşur” ifadesini kullandı.
AB-ABD ticaret anlaşması yeniden gündemde
Trump’ın gümrük vergisi tehdidinden geri adım atmasının ardından, Avrupa Parlamentosu da AB-ABD ticaret anlaşmasına ilişkin tutumunu yeniden gözden geçirmeye hazır olduğunu duyurdu. Parlamento Başkanı Roberta Metsola, görüşmelerin yeniden başlayabileceğini belirtti.
Buna karşın Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, AB’nin temkinli olması gerektiğini vurgulayarak, “Sahte bir güven duygusuna yer yok” uyarısında bulundu.
