Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), dünya genelinde artan çocukluk çağı obezitesine dikkat çekerek hükümetlere okul yemeklerini köklü biçimde yenileme çağrısında bulundu. DSÖ’ye göre bugün dünyada her 10 çocuktan biri obeziteyle yaşıyor ve bu tablo acil önlem gerektiriyor.
Birleşmiş Milletler’in sağlık ajansı, okullarda sunulan yiyeceklerin çocukların yaşam boyu beslenme alışkanlıklarını belirlemede kritik rol oynadığını vurgulayarak, gün boyunca çocukların ne yediğini iyileştirmeyi amaçlayan yeni küresel rehberini yayımladı.
“Okulun tamamını kapsayan yaklaşım”
DSÖ, ilk kez ülkeleri gıda politikalarında “okulun tümünü kapsayan bir yaklaşım” benimsemeye çağırıyor. Bu yaklaşım; yalnızca okul yemeklerini değil, okul içinde ve okul çevresinde satılan yemek, atıştırmalık ve içeceklerin tamamının sağlıklı ve besleyici olmasını hedefliyor.
Bu çağrı, DSÖ’nün “yetersiz beslenmenin çifte yükü” olarak tanımladığı tabloyla mücadele edilen bir dönemde geliyor. Bir yandan çocukluk çağı obezitesi hızla artarken, diğer yandan yetersiz beslenme birçok ülkede hâlâ ciddi bir sorun olmaya devam ediyor.
Obezite ilk kez zayıflığı geçti
DSÖ’nün 2025 verilerine göre, dünya genelinde okul çağındaki çocuklar ve ergenlerin yaklaşık 188 milyonu obeziteyle yaşıyor. Bu oran, tarihte ilk kez düşük kilolu çocukların sayısını geride bırakmış durumda.
Uzmanlar, çocukluk çağı obezitesinin ilerleyen yaşlarda diyabet, kalp-damar hastalıkları, kanser ve inme riskini önemli ölçüde artırdığına dikkat çekiyor.
DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Çocukların okulda yedikleri yiyecekler ve bu yiyecekleri şekillendiren ortamlar, hem öğrenme süreçlerini hem de sağlık ve esenliklerini yaşam boyu etkileyecek sonuçlar doğurabilir.”
Okullara yönelik temel öneriler
DSÖ’nün yeni rehberine göre okulların:
- Sağlıklı yiyecek ve içeceklere erişimi artıracak net standartlar belirlemesi
- Şeker, tuz ve sağlıksız yağ oranı yüksek ürünleri sınırlandırması
- Yiyeceklerin sunumu, fiyatlandırılması ve yerleştirilmesi gibi yöntemlerle sağlıklı tercihlere yönlendiren “dürtme” (nudge) uygulamalarını kullanması
öneriliyor.
DSÖ verilerine göre, Ekim 2025 itibarıyla 104 ülkede sağlıklı okul beslenmesine ilişkin politikalar bulunuyor. Ancak bu ülkelerin yarısından azında, sağlıksız gıdaların çocuklara pazarlanmasını kısıtlayan düzenlemeler mevcut.
“Alarm verici bir tablo”
DSÖ Avrupa Ofisi’nde beslenme ve obezite alanında çalışan Kremlin Wickramasinghe, çocukluk çağı obezitesinin “alarm verici düzeyde yüksek seyretmeye devam ettiğini” ve mevcut ile gelecek nesillerin sağlığını tehdit ettiğini vurguladı.
Yeni rehber, uluslararası uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından kanıta dayalı bir süreçle hazırlandı ve DSÖ’nün gençler için daha sağlıklı gıda ortamları oluşturma yönündeki daha geniş stratejisinin bir parçası olarak sunuldu.
