İran, ABD ve İsrail arasında süren silahlı çatışmaların “savaş” olarak tanımlanıp tanımlanamayacağı tartışma konusu oldu. Uzmanlara göre yanıt, kullanılan tanıma bağlı.
Akademik tanım: 1000 ölüm eşiği
Uppsala Conflict Data Program (UCDP) kıdemli analisti Therese Pettersson’a göre, bir çatışmanın savaş olarak sınıflandırılabilmesi için belirli bir kriter bulunuyor.
Pettersson, çatışma araştırmacılarının kullandığı tanıma göre, siyasi bir anlaşmazlık bağlamında bir yıl içinde doğrudan silahlı çatışmalar sonucu en az 1000 kişinin hayatını kaybetmiş olması gerektiğini belirtiyor.
“Şu ana kadar en az 1000 kişinin öldüğünü doğrulayacak güvenilir verilere sahip değiliz” diyen Pettersson, çatışmaların bu yoğunlukta devam etmesi halinde savaş kategorisine girme ihtimalinin yüksek olduğunu ifade ediyor.
Ayrıca, bölgedeki diğer çatışmaların – örneğin İsrail ile Hizbullah arasındaki Lübnan merkezli gerilimin – ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Her bir çatışma için 1000 ölüm kriteri ayrı ayrı uygulanıyor.
“Fiilen savaş yaşanıyor” görüşü
Försvarshögskolan bünyesinde görev yapan yarbay Johan Huovinen ise mevcut tabloyu zaten savaş olarak nitelendiriyor.
Huovinen, İran’daki can kayıplarına ilişkin net veri elde etmenin zor olduğunu vurgulayarak, “Savaşta ilk kaybedilen şey gerçektir” değerlendirmesinde bulundu.
Mevcut gelişmelere bakıldığında 1000 ölüm eşiğine hızla yaklaşıldığını savunan Huovinen, sahadaki askeri yoğunluğun klasik savaş tanımına uyduğunu belirtiyor.
Veri toplamadaki zorluk
Çatışma araştırmacıları açısından en büyük sorun, özellikle internet erişiminin kısıtlandığı ve bilgi akışının kontrol edildiği ülkelerde güvenilir ölüm verilerine ulaşmak. Pettersson’a göre, devlet kontrolündeki medya, sosyal medya paylaşımları ve insan hakları örgütlerinin raporları birlikte değerlendirilerek temkinli bir analiz yapılıyor.
UCDP’nin mart ayına ilişkin güncel çatışma verilerini nisan ayında yayımlaması bekleniyor.
Uzmanlara göre, çatışmanın “savaş” olarak tanımlanıp tanımlanmayacağı, hem sahadaki gelişmelere hem de teyit edilen can kaybı verilerine bağlı olacak.
